محمد بن زكريا الرازي

53

كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )

بايد مزاج و طبيعت آنان را هر موقع كه احتياج باشد با آب آلو و شكر و آب پنير و شكر نرم نگاهداشت . آنان را بايد از خوردن انجير و انگور برحذر داشت ، به جهت آنكه انجير خاصيتى دارد كه توليد دانه در بدن نموده و فضولات داخل را به ظاهر بدن آورده و خون را از نفخ و باد پر و آن را مستعد جوشش و غليان مىنمايد . اگر هوا بد و عفونى وبائى بود بايد صورت مريض را با آب صندل « 1 » و كافور « 2 » شست و بطور دائم آنها را جلوى بينى بيمار نگاهداشت « 3 » كه به اين تدبير در مواقع فساد هوا و شيوع بيمارى نفع زيادى دارد . اما شيرخواران متجاوز از پنج ماه كه بدن آنها تر و تازه و سفيد و سرخ باشد ، بايد حجامتشان كرد « 4 » و زنى كه به آنها شير مىدهد به دستورهائى كه داديم بايد عمل نمايد . اطفالى كه نان‌خور شده‌اند در مورد آنها نيز به دستورهائى كه گفتيم به قدر امكان بايد عمل نمود . اينك داروهائى كه خون را غليظ كرده و خنك مىنمايد و مانع از فوران و تعفن آن مىگردد بيان مىنمائيم : بايد از تمام مواد ترش مثل سركه و دوغ بسيار ترش « 5 » كه عبارت از آب رقيق تلخى كه روى ماست تازه اگر در آفتاب گذارند پيدا مىشود و ترشى ترنج پرهيز كرد ،

--> ( 1 ) - صندل - Santal . ( 2 ) - كافور - Camphre ( 3 ) - عجب دستور صحيح و متقنى است ، چرا كه با اين عمل ضد عفونى نمودن سوراخهاى بينى و بالنتيجه مجارى فوقانى تنفسى كه اثر آن بر روى آلات تنفسى بيمار دارد مجرى مىگردد و بدون كم و كاست دستور هزار و صد سال پزشك نامدار ايران در اين مورد يعنى ضد عفونى نمودن بينى با دستورهاى امروزى هيچ تفاوتى ندارد . ( 4 ) - مقصود مادر يا دايه است . ( 5 ) - توضيح مربوط به دوغ بسيار ترش از اصل كتاب و گفته رازى است .